Zatrzymanie prawa jazdy – za co policja może zatrzymać prawo jazdy?

Często nie zdajemy sobie sprawy z zagrożenia jakie możemy tworzyć na drodze. Wsiadanie do samochodu po jednym piwie, czy przewóz większej ilości osób to tylko kilka z wielu wykroczeń, za które grozi nam zatrzymanie prawa jazdy. Nieznajomość prawa nie zwalnia nas z jego przestrzegania, dlatego warto zapoznać się z wykroczeniami, które mogą przysporzyć nam niemałych kłopotów.

• Przewożenie większej liczby osób
• Zatrzymanie prawa jazdy za przekroczenie prędkości
• Alkohol najczęstszym powodem zabrania prawa jazdy
• Ilość punktów karnych a utrata dokumentów
• Nieczytelne prawo jazdy również jest karalne

Przewożenie większej liczby osób

Jeden samochód i ośmiu znajomych chętnych na przejażdżkę… Zanim zgodzisz się na nadmiarowy przewóz osób, zastanów się jakie konsekwencje będziesz musiał za to ponieść. W kodeksie drogowym czytamy, że za przewożenie osób w liczbie przekraczającej ilość miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym grozi obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy. Warto tutaj doprecyzować, że mowa o liczbie większej niż 2 osoby w przypadku samochodu osobowego lub ciężarowego, a także 5 osób w przypadku autobusu. Oczywiście przepis ten nie dotyczy autobusów miejskich, w których przewidziane są miejsca stojące.

Policjant przy stwierdzeniu tego wykroczenia działa w trybie natychmiastowym — zatrzymuje dokument i przekazuje kierowcy pokwitowanie. Nawet jeśli dodatkowy pasażer to dziecko na kolanach rodzica, niewłaściwe zabezpieczenie osoby w pojeździe stanowi realne zagrożenie bezpieczeństwa. Takie podejście do przepisów może skutkować poważnym wypadkiem podczas manewru hamowania lub kolizji — niezabezpieczona osoba staje się wtedy pociskiem mogącym zranić także inne osoby w kabinie.

Za przekroczenie prędkości

Według nowelizacji prawa o ruchu drogowym policjant ma obowiązek zatrzymać prawo jazdy osobie, która przekroczyła prędkość o ponad 50 km/h w terenie zabudowanym. Takie wykroczenie traktowane jest jako szczególnie niebezpieczne ze względu na obecność pieszych, rowerzystów oraz dużą liczbę skrzyżowań i przejść dla pieszych. Strefa zabudowana określana jest znakami D-42 oraz D-43 — ich granice wyznaczają obszar, w którym automatycznie obowiązuje ograniczenie prędkości do 50 km/h w dzień oraz 60 km/h w nocy (od godziny 23:00 do 5:00).

Warto również pamiętać, że winny uprawniony jest do kierowania pojazdem w terminie 24 godzin od wystawienia pokwitowania zatrzymania dokumentu. Ten czas pozwala załatwić najpilniejsze sprawy — dojechać do domu, ewentualnie zorganizować transport zastępczy. Po upływie tego okresu prowadzenie pojazdu bez prawa jazdy stanowi już odrębne wykroczenie karane grzywną i dodatkowymi punktami karnymi.

Procedura zatrzymania dokumentu nie kończy sprawy — kierowca otrzymuje skierowanie na kurs reedukacyjny, którego ukończenie jest warunkiem odzyskania prawa jazdy. Koszt takiego kursu wynosi kilkaset złotych, a jego czas trwania zazwyczaj obejmuje kilkanaście godzin zajęć teoretycznych dotyczących bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Alkohol najczęściej odbiera uprawnienia

Najczęstszym powodem zabrania prawa jazdy przez policję jest prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu lub innych środków o podobnym działaniu, w tym narkotyków. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że nawet po spożyciu niewielkiej ilości alkoholu mogą stworzyć zagrożenie na drodze, a tym samym dokonują przestępstwa. Dlatego funkcjonariusz ma prawo zatrzymać do kontroli kierowcę, którego podejrzewa o bycie pod wpływem środków odurzających.

Prawo rozróżnia dwa stany: stan po użyciu alkoholu (0,2–0,5 promila) oraz stan nietrzeźwości (powyżej 0,5 promila). W pierwszym przypadku mamy do czynienia z wykroczeniem, w drugim — z przestępstwem zagrożonym karą do 2 lat pozbawienia wolności. Dodatkowo sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów, który może wynieść od 3 lat do dożywotniego zakazu. Osoba skazana za jazdę po alkoholu musi także liczyć się z wysoką grzywną oraz obowiązkiem zapłaty świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej — jego wysokość wynosi co najmniej 5000 zł.

Badanie stanu trzeźwości przeprowadza się przy użyciu elektronicznego urządzenia pomiarowego — alkomatu. Jeśli kierowca odmówi poddania się badaniu, traktuje się to jako przyznanie się do winy i automatycznie wszczyna postępowanie karne. Warto też wiedzieć, że konsekwencje spożywania alkoholu wykraczają daleko poza kwestie prawne — wpływają destrukcyjnie na zdrowie fizyczne i psychiczne oraz relacje społeczne.

Przekroczenie limitu punktów karnych

Obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy następuje także w momencie przekroczenia dozwolonej liczby punktów karnych. Obecnie są to 24 punkty dla doświadczonych kierowców oraz 20 dla osób, które otrzymały prawo jazdy w ciągu ostatniego roku. Warto pilnować tej liczby i nie dokonywać wykroczeń, bo za jedno przestępstwo drogowe można dostać nawet 10 punktów karnych.

System punktów karnych działa narastająco — punkty sumują się za kolejne wykroczenia popełnione w ciągu ostatnich dwóch lat. Dopiero po upływie roku od popełnienia wykroczenia, za które przyznano punkty, możliwe jest ich skasowanie poprzez udział w kursie reedukacyjnym. Taki kurs pozwala odzyskać maksymalnie 6 punktów, ale można go odbyć tylko raz na 6 miesięcy.

Najsurowiej punktowane są następujące zachowania:

• wyprzedzanie w miejscu niedozwolonym — 10 punktów,
• przekroczenie prędkości o ponad 50 km/h — 10 punktów,
• niezatrzymanie się do kontroli drogowej — 10 punktów,
• jazda pod prąd na autostradzie lub drodze ekspresowej — 10 punktów,
• używanie telefonu podczas jazdy — 12 punktów wraz z mandatem 500 zł.

Po przekroczeniu limitu punktów kierowca traci prawo jazdy na okres 3 miesięcy. Odzyskanie dokumentu wymaga ponownego zdania egzaminu państwowego — zarówno teoretycznego, jak i praktycznego. To rozwiązanie ma charakter edukacyjny — zmusza do odświeżenia wiedzy oraz uświadamia wagę przestrzegania przepisów.

Zniszczone dokumenty jako powód zatrzymania

Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że za jazdę ze zniszczonymi, wręcz nieczytelnymi dokumentami również grozi zabranie prawa jazdy. W takim wypadku policjant może podejrzewać, że nasz dokument jest sfałszowany i ma prawo do jego natychmiastowego zatrzymania.

Zniszczenie prawa jazdy następuje najczęściej przez mechaniczne uszkodzenie (np. pranie w pralce), zabrudzenie, zamazanie danych lub odbarwienie fotografii. Jeśli funkcjonariusz stwierdzi, że nie można jednoznacznie odczytać danych osobowych, numeru dokumentu lub sprawdzić autentyczności zabezpieczeń holograficznych — traktuje dokument jako nieważny.

Obowiązek wymiany dokumentu na nowy spoczywa na kierowcy. Wniosek składa się w wydziale komunikacji właściwym ze względu na miejsce zamieszkania. Procedura trwa zazwyczaj do 30 dni, a koszt wydania nowego dokumentu wynosi 100 zł (w trybie przyspieszonym — 200 zł). W tym czasie można ubiegać się o wydanie tymczasowego zaświadczenia uprawniającego do kierowania pojazdami — dokument ten ważny jest maksymalnie przez 3 miesiące.

Jazda samochodem powinna być przywilejem, na który zasługują tylko odpowiedzialne osoby. Warto się dwa razy zastanowić, zanim dopuścimy się jakiegoś wykroczenia. Nie tylko po to, aby uniknąć zabrania dokumentów, ale przede wszystkim po to, by chronić zdrowie i życie naszych bliskich. Znajomość przepisów i ich świadome przestrzeganie przekłada się bezpośrednio na bezpieczeństwo wszystkich uczestników ruchu drogowego — zarówno kierowców, pasażerów, jak i pieszych.