Pasze i nawozy, co to właściwie jest?

Pasze i nawozy to produkty niezbędne w rolnictwie. Korzysta z nich każdy rolnik, który zajmuje się uprawą roślin lub hodowlą zwierząt. Różne są rodzaje pasz i nawozów, to na które ktoś się zdecyduje zależy od charakteru gospodarstwa. Innego wyboru dokona gospodarz zajmujący się hodowlą kur, a innego ktoś kto uprawia buraki. Czym więc są pasze i nawozy?

• Czym jest pasza?
• Nawozy – co to jest?
• Jakie są rodzaje nawozów?
• Dlaczego warto stosować nawozy?

Czym jest pasza?

Pasza to rodzaj produktów pochodzenia roślinnego, zwierzęcego lub mineralnego. Są one bogate w substancje odżywcze, które mają dobry wpływ na zdrowie karmionych zwierząt. Istnieje wiele kryteriów, według których można skategoryzować pasze. Może to być na przykład zawartość suchej masy czy zawartość białka. Innym wskaźnikiem jest pochodzenie paszy i miejsce produkcji. Karmy są również zróżnicowane pod względem wartości kalorycznej.

Wyróżnia się następujące kategorie pasz ze względu na ich przeznaczenie:

• pasze węglowodanowe – dostarczają energii potrzebnej do podstawowych funkcji życiowych zwierząt
• pasze białkowe – wspierają wzrost masy mięśniowej i produkcję mleka
• pasze witaminowe – uzupełniają niedobory mikroelementów i witamin w diecie
• pasze dietetyczne – stosowane w przypadku schorzeń układu pokarmowego
• pasze tuczące – przyspieszają przyrost masy ciała
• pasze mlekopędne – zwiększają wydajność mleczną u krów i kóz
• pasze zmiękczające lub utwardzające tkankę tłuszczową – wpływają na jakość mięsa

Podział pasz według zawartości suchej masy

Można również podzielić pasze na objętościowe i treściwe. Pasze objętościowe charakteryzują się dużą zawartością błonnika i niską koncentracją energii – należą do nich siano, kiszonki oraz zielonka. Pasze treściwe to zboża, śruty i makuchy, które dostarczają zwierzętom znacznie więcej energii w przeliczeniu na kilogram karmy.

Nawozy – co to jest?

Nawozy to środki, które są używane w uprawie roślin. Ich zadaniem jest zwiększenie jakości ziemi, by dzięki temu plony były coraz większe, ale i zdrowsze. Nawozy bogate są w konkretne składniki pokarmowe, które pozytywnie wpływają na glebę i rośliny. Najczęściej są to: fosfor, potas, azot, siarka i magnez. Bywa, że uzupełnia się je o niewielkie ilości cynku, miedzi, chloru, żelaza czy molibdenu.

Nawozy opisuje dobrze w swojej ofercie ekoplon.pl, gdzie można nie tylko kupić opisywane produkty, ale także dowiedzieć się wielu praktycznych informacji, na przykład o tym, jak wspomóc uprawy w czasie suszy.

Rola makroelementów w żywieniu roślin

Azot odpowiada za intensywny wzrost części nadziemnych oraz wpływa na kolor liści. Fosfor wzmacnia system korzeniowy i przyspiesza dojrzewanie owoców. Potas reguluje gospodarkę wodną rośliny i zwiększa jej odporność na choroby grzybowe. Magnez jest składnikiem chlorofilu, niezbędnego do fotosyntezy, natomiast siarka uczestniczy w syntezie białek roślinnych.

Jakie są rodzaje nawozów?

Dostępnych jest wiele rodzajów nawozów, po które sięgają rolnicy. Najczęściej są to środki mineralne, wysokoprocentowe. Zawierają one składniki, które są dobrze przyswajalne przez glebę i rośliny. Nawozy mineralne można z kolei podzielić ze względu na składniki.

Nawozy mineralne

Wyróżnia się następujące typy nawozów mineralnych:

• nawozy azotowe – mocznik, saletra amonowa, saletra wapniowa
• nawozy fosforowe – superfosfat, fosforan amonu
• nawozy potasowe – sól potasowa, siarczan potasu
• nawozy magnezowe – siarczan magnezu, dolomit
• nawozy siarkowe – siarczan amonu, siarczan potasu
• nawozy mikroelementowe – zawierające bor, mangan, cynk lub miedź
• nawozy wieloskładnikowe – łączące kilka podstawowych makroelementów w jednym produkcie

Nawozy wapniowe i wapniowo-magnezowe

Te produkty stosuje się głównie do odkwaszania gleby. Obniżają poziom pH, co ułatwia roślinom pobieranie składników pokarmowych. Wapno węglanowe, wapno tlenkowe oraz kreda nawozowa należą do najpopularniejszych środków tej kategorii.

Nawozy naturalne

Niektórzy rolnicy chętniej sięgają po nawozy naturalne, wśród których są:

• obornik – pochodzący z gospodarstw hodowlanych, bogaty w substancje organiczne
• gnojówka – płynny nawóz powstający w wyniku rozkładu odchodów zwierzęcych
• gnojowica – mieszanina gnojówki i obornika
• pomiot ptasi – szczególnie cenny ze względu na wysoką zawartość azotu i fosforu
• guano – nawóz pochodzący z odchodów ptaków morskich

Nawozy organiczne

Są jeszcze nawozy organiczne, czyli kompost, biohumus i takie na bazie alg hodowlanych. Kompost powstaje w wyniku rozkładu resztek roślinnych i może być wytwarzany we własnym zakresie w gospodarstwie domowym. Biohumus to produkt przetworzenia materii organicznej przez dżdżownice kalifornijskie, zawierający enzymy i mikroorganizmy korzystne dla roślin.

Nawozy niekonwencjonalne

Niektórzy wyróżniają jeszcze nawozy niekonwencjonalne, czyli pochodzenia komunalnego lub przemysłowego. Należą do nich osady ściekowe, popiół drzewny, odpady z przetwórstwa spożywczego czy komposty z odpadów zielonych z gmin. Ich stosowanie wymaga szczególnej ostrożności i przestrzegania przepisów dotyczących zawartości metali ciężkich.

Dlaczego warto stosować nawozy?

Nawozy stosowane są głównie po to, żeby zwiększyć w glebie zawartość składników pokarmowych, jakich potrzebują rośliny do właściwego wzrostu. Stosowanie takich produktów może poprawić żyzność gleby i uzupełnić ziemię o niezbędne witaminy i minerały, które mogą być wypłukiwane na przykład podczas deszczów.

Zwiększenie plonów i poprawa jakości upraw

Regularne nawożenie pozwala utrzymać stały poziom składników odżywczych w glebie, co przekłada się na wyższą wydajność upraw. Rośliny nawożone prawidłowo są bardziej odporne na suszę, mrozy oraz ataki szkodników. Poprawia się również wartość odżywcza zbiorów – warzywa i owoce zawierają więcej witamin i minerałów.

Regeneracja gleby po intensywnej uprawie

Gleby eksploatowane przez wiele sezonów tracą naturalne zasoby składników pokarmowych. Nawożenie organiczne wzbogaca glebę nie tylko w makroelementy, ale również w próchnicę, która poprawia strukturę ziemi i zdolność zatrzymywania wody. Dzięki temu gleba staje się bardziej żyzna na dłuższe lata.

Zastosowanie w akwakulturze

Nawozów można używać także do zwiększania żyzności stawów wodnych, co pozytywnie wpływa na kondycję sztucznego zbiornika, a także obecnych tam ryb i roślin. Nawożenie stawów stymuluje rozwój fitoplanktonu, który stanowi bazę pokarmową dla organizmów wodnych. W efekcie wzrasta produkcyjność zbiornika i możliwość uzyskania lepszych przyrostów masy ryb.