Czy głodówki są zdrowe?

Głodówki wzbudzają wiele kontrowersji wśród lekarzy, jedni twierdzą, że są one szkodliwe, dla drugich jest to najlepszy sposób na oczyszczenie organizmu. Czym właściwie jest głodówka- piciem wyłącznie wody źródlanej czy wyeliminowaniem pokarmów stałych na rzecz soków z owoców i warzyw?

Dieta zdrowsza od głodówki

Leczenie nadwagi i otyłości powinno opierać się na ustalonej indywidualnie diecie, dostosowanej do trybu życia, wieku i stanu zdrowia pacjenta. Zatracanie się w głodówce nie jest mądre, ponieważ długotrwałe jej stosowanie prowadzi do wyjałowienia organizmu z witamin, minerałów oraz związków biologicznie czynnych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania układów wewnętrznych. Stosowanie głodówki powinno odbywać się pod kontrolą lekarza – jej nieumiejętne przeprowadzenie może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia, szczególnie u osób z obciążeniami chorobowymi lub deficytami pokarmowymi.

Według specjalistów bezpieczniejszą opcją niż stosowanie głodówki będzie dieta oparta na warzywach i owocach, uzupełniona o pełnoziarniste produkty zbożowe oraz chude źródła białka. Nie zaburzy ona równowagi elektrolitowej i hormonalnej w organizmie tak bardzo jak całkowite odstawienie wszystkich pokarmów. Taka forma żywienia pozwala stopniowo oczyszczać organizm bez drastycznego obniżania poziomu glukozy we krwi.

Jak długo należy stosować głodówkę?

Paradoksalnie, im dłużej trwa głodówka, tym bardziej przerażające skutki dla organizmu. Jeśli już ktoś zdecyduje się na głodowanie z własnej woli, powinien to zrobić w czasie nie dłuższym niż 10 dni i wyłącznie po uprzedniej konsultacji lekarskiej. Największe uczucie głodu doskwiera zazwyczaj podczas pierwszych 3 dni oczyszczania, kiedy spadają zapasy glikogenu w wątrobie i mięśniach.

U osób bardziej otyłych głodówka może trwać nawet do 40 dni, ale tylko w kontrolowanych warunkach szpitalnych lub uzdrowiskowych, gdzie możliwe jest monitorowanie parametrów życiowych. Ważne, by nie przekraczać tego czasu bez nadzoru medycznego. Dzieciom do 10. roku życia nie zaleca się stosowania głodówek ze względu na intensywny proces wzrostu i rozwoju.

Głodówka obniża tempo przemiany materii, co stanowi naturalny mechanizm obronny organizmu przed utratą rezerw energetycznych. Dlatego tak łatwo po jej zakończeniu o efekt jojo – powrót do wcześniejszych nawyków żywieniowych niemal zawsze prowadzi do szybkiego przyrostu masy ciała, często przekraczającego wagę sprzed głodówki.

Jakie istnieją teorie na temat głodówek?

Jedna z teorii na temat głodówek mówi, że podczas jej stosowania usuwa się z organizmu nie tylko niepotrzebne zapasy tłuszczu, ale także składniki odżywcze niezbędne do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, kostnego i nerwowego. Jeśli głodówka jest stosowana zbyt długo, organizm spala aminokwasy i białka z tkanki mięśniowej, co prowadzi do osłabienia siły, wytrzymałości oraz pogorszenia sprawności fizycznej. Sytuacja ta może prowadzić do niebezpiecznych zaburzeń rytmu serca, anemii i upośledzenia funkcji poznawczych.

Wytwarzające się podczas głodówki związki ketonowe (acetон, kwas acetooctowy, kwas β-hydroksymasłowy) prowadzą do zakwaszenia organizmu i zaburzeń w układzie nerwowym. Nagromadzenie tych substancji, mimo głodówki, może powodować uczucie sytości, co jest mylnie interpretowane jako dowód „oczyszczania”.

Według propagatora głodówek G. P. Małachowa organizm pozbywa się najpierw wody i soli kuchennej, a następnie chorobowo zmienionej tkanki, w tym nadmiarowego tłuszczu wisceralnego i złogów w naczyniach krwionośnych. Według Małachowa wszystkie organy działają podczas głodówki ze zdwojoną siłą i dzięki temu wyprowadzają z organizmu trujące substancje – teoria ta nie ma jednak potwierdzenia w badaniach naukowych opartych na metodologii medycyny opartej na dowodach.

Mimo wszystko podczas stosowania głodówki należy wsłuchiwać się w swój organizm, by powstałe związki ketonowe nie „zjadły” potrzebnych dla organizmu substancji, takich jak magnez, potas czy witaminy z grupy B. Wartość pH krwi powinna być regularnie monitorowana, podobnie jak poziom elektrolitów i parametry morfologii krwi.

Dla kogo głodówka nie będzie dobrym rozwiązaniem?

Przeciwwskazaniem do stosowania głodówek będą na pewno choroby nowotworowe, starcze osłabienie, gruźlica, choroby przebiegające z dużą gorączką, cukrzyca, niewydolność wątroby i nerek oraz zaburzenia odżywiania, takie jak anoreksja czy bulimia. Bardzo ważną kwestią jest indywidualne podejście do danej osoby, poznanie preferencji jej organizmu i wykluczenie możliwych zaburzeń powstałych jako skutek uboczny głodówki, w tym niedoborów hormonalnych czy zaburzeń gospodarki elektrolitowej.

Osoby zmagające się z przewlekłymi schorzeniami układu krążenia, osłabioną odpornością lub po przebytych operacjach powinny całkowicie zrezygnować z tej formy interwencji. Kobiety w ciąży i w okresie karmienia również nie mogą stosować głodówek ze względu na ryzyko uszkodzenia płodu lub niedoborów pokarmowych u niemowlęcia.

Alternatywy dla głodówki

Zamiast radykalnych rozwiązań warto rozważyć zrównoważone metody wspomagające detoksykację, takie jak dieta eliminacyjna, post przerywany (intermittent fasting) stosowany maksymalnie przez kilka godzin dziennie czy zwiększenie udziału warzyw i owoców w codziennym jadłospisie. Takie podejście pozwala zachować homeostazę organizmu i uniknąć nagłych wahań poziomu cukru we krwi.

Opinii na temat głodówek jest bardzo wiele, nie sposób całkowicie zakwestionować jej zasadność w kontekście historycznym. Nasi przodkowie bardzo często korzystali z nich i bardzo dobrze oczyszczali dzięki temu organizm, przede wszystkim ze względu na brak dostępu do pokarmu przez większość roku. Obecnie warunki życia, sztucznie przetworzone pokarmy, a nawet środowisko mogą stanowić dla naszego organizmu źródło odpadów, których nie pozbędziemy się stosując wyłącznie głodówkę – konieczna jest kompleksowa zmiana stylu życia, aktywność fizyczna i edukacja żywieniowa.